Czym jest PJM?

┬áPJM to w skr├│cie Polski J─Özyk Migowy. Jest to polska wersja naturalnego ┼Ťrodka komunikacji dla os├│b g┼éuchych. Ka┼╝dy kraj ma swoj─ů wersj─Ö j─Özyka migowego. Od 1 kwietnia 2012 dzi─Öki ÔÇťUstawie
o J─Özyku MigowymÔÇŁ
osoby g┼éuche w Polsce mog─ů go wybiera─ç jako pe┼énoprawn─ů form─Ö komunikacji. Nie mo┼╝na przy tym myli─ç PJM z SJM, czyli Systemem J─Özykowo-Migowym. SJM jest ca┼ékowicie zbudowany
na gramatyce j─Özyka polskiego. Natomiast PJM, mimo i┼╝ jest polski, posiada w┼éasn─ů gramatyk─Ö i sk┼éadni─Ö opart─ů na gestach, mimice, elementach niemanualnych i przestrzeni. Nie ma w nim tak┼╝e fleksji,
w kt├│r─ů bardzo bogaty jest j─Özyk polski. Szyk zdania tak┼╝e jest zupe┼énie inny. Za to tak jak w ka┼╝dym innym j─Özyku wyst─Öpuj─ů dialekty
i regionalizmy.

PJM wbrew pozorom nie jest uboższy w słownictwie niż języki foniczne. Jest on równie bogaty,
co zwykły język polski. Według szacunków w naszym kraju językiem migowym posługuje się
od 40 do 50 tysi─Öcy os├│b, dla kt├│rych jest to j─Özyk podstawowy, ojczysty. PJM nie jest oczywi┼Ťcie mi─Ödzynarodowym j─Özykiem migowym. Funkcj─Ö tak─ů pe┼éni International Sign, u┼╝ywany przy mi─Ödzynarodowych wydarzeniach. Nie ka┼╝da osoba g┼éucha go jednak zna, tak jak nie ka┼╝dy zna j─Özyk angielski. Na ┼Ťwiecie ┼╝yje oko┼éo 70 milion├│w G┼éuchych i wielu z nich pos┼éuguje si─Ö swoim ojczystym j─Özykiem migowym. Niestety prawie 80% z nich mieszka w krajach rozwijaj─ůcych si─Ö
i nie mo┼╝e liczy─ç na odpowiednie warunki do rozwoju.

 

Czy warto stosowa─ç PJM w wydarzeniach online?

 

┬áTak, warto. Wiele os├│b s─ůdzi, ┼╝e umieszczenie napis├│w pod filmem czy streamem ca┼ékowicie rozwi─ůzuje problemy os├│b nies┼éysz─ůcych. Panuje przekonanie, ┼╝e osoby g┼éuche rozumiej─ů j─Özyk polski tak samo, jak osoby s┼éysz─ůce i potrafi─ů si─Ö nim pos┼éugiwa─ç w takim samym stopniu.
Gdyby tak by┼éo, to najwi─Öksze ┼Ťwiatowe media nie umieszcza┼éyby w rogu ekranu t┼éumacza j─Özyka migowego. Prawda jest taka, ┼╝e j─Özyk polski nie jest naturalnym j─Özykiem os├│b g┼éuchych. Wiele takich os├│b nie rozumie d┼éugich, skomplikowanych sformu┼éowa┼ä. Pos┼éugiwanie si─Ö PJM przychodzi im z wi─Öksz─ů naturalno┼Ťci─ů i ┼éatwo┼Ťci─ů. Jednak┼╝e PJM posiada inn─ů gramatyk─Ö, dlatego napisy
w j─Özyku polskim dzia┼éaj─ů tak, jakby pr├│bowa┼é je czyta─ç kto┼Ť z Ukrainy. Niby podobny j─Özyk, ale jednak r├│┼╝ni─ůcy si─Ö od u┼╝ywanego przez siebie j─Özyka i w efekcie jest niezwykle trudny do zrozumienia. PJM posiada nawet osobny alfabet. Dla G┼éuchych nauka czytania czy pisania po polsku jest jak nauka przez osob─Ö s┼éysz─ůc─ů j─Özyka chi┼äskiego, jego alfabetu czy gramatyki. Osoby g┼éuche maj─ů jednak o tyle trudniej, ┼╝e one nie us┼éysz─ů nauczyciela, wi─Öc zasady j─Özyka polskiego musz─ů by─ç przekazywane przez PJM. To zadanie jest niewyobra┼╝alnie trudne. Trzeba po┼Ťwi─Öci─ç du┼╝o czasu, pracy i wysi┼éku, aby nauczy─ç si─Ö w ten spos├│b ca┼ékowicie nowego j─Özyka. PJM i j─Özyk polski s─ů jak dwa r├│┼╝ne ┼Ťwiaty, kt├│re ┼é─ůczy tylko to, ┼╝e s─ů u┼╝ywane w tym samym kraju. Dlatego napisy rzadko kiedy b─Öd─ů realn─ů pomoc─ů dla G┼éuchych i nie zapewni─ů im r├│wnej dost─Öpno┼Ťci
do tre┼Ťci. Prawdziw─ů pomoc─ů s─ů t┼éumaczenia. Osoby migaj─ůce w rogu ekranu i pozwalaj─ůce przekaza─ç osobom g┼éuchym tre┼Ťci p┼éyn─ůce z transmisji w j─Özyku, kt├│ry rozumiej─ů. G┼éusi nie tylko otrzymaj─ů r├│wny dost─Öp, ale i r├│wnie┼╝ nie poczuj─ů si─Ö dzi─Öki temu pomini─Öci. Dla 50 tysi─Öcy os├│b warto zainwestowa─ç dodatkowe fundusze i sprawi─ç, ┼╝e kto┼Ť u┼Ťmiechnie si─Ö na twarzy. Dla os├│b s┼éysz─ůcych mog─ů to by─ç zwyk┼ée drobne gesty, jednak dla os├│b g┼éuchych s─ů to gesty o wielkim znaczeniu.

 

Gdzie stosuje si─Ö PJM?

 

Wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi spotyka t┼éumaczy j─Özyka migowego g┼é├│wnie w telewizji i to w najbardziej popularnych programach. Mo┼╝e to tworzy─ç mylne przekonanie, ┼╝e tylko du┼╝e instytucje z bogatym zapleczem finansowym mog─ů sobie pozwoli─ç na t┼éumaczenie swoich tre┼Ťci na PJM. Jednak Polski J─Özyk Migowy mo┼╝emy spotka─ç tak┼╝e w wielu innych miejscach. Istniej─ů kana┼éy na Youtubie,
kt├│re s─ů prowadzone przez t┼éumaczy PJM po┼Ťwi─Öcone tematyce pracy t┼éumacza, os├│b g┼éuchych oraz mitom z nimi zwi─ůzanych. Niekt├│re urz─Ödy prowadz─ů specjaln─ů infolini─Ö online z kamerkami dla os├│b g┼éuchych, kt├│re przez wideoczat porozumiewaj─ů si─Ö z urz─Ödem za pomoc─ů j─Özyka migowego. Cz─Ö┼Ť─ç firm, jak chocia┼╝by nasz REWOLE, decyduj─ů si─Ö na t┼éumaczenie swoich tre┼Ťci na PJM, mi─Ödzy innymi artyku┼é├│w, takich jak ten. Nie s─ů to koszta nieosi─ůgalne dla mniejszych firm, dlatego ci, kt├│rym zale┼╝y na dotarciu do wszystkich, r├│wnie┼╝ t┼éumacz─ů swoje tre┼Ťci na j─Özyk migowy. PJM mo┼╝na spotka─ç nawet podczas zdawania egzaminu na prawo jazdy. Wojew├│dzkie O┼Ťrodki Ruchu Drogowego od dnia 1 pa┼║dziernika 2018 r., zapewnia nieodp┼éatn─ů pomoc t┼éumacza j─Özyka migowego lub systemu j─Özykowo-migowego podczas egzaminu na prawo jazdy dla os├│b g┼éuchych. Wystarczy, ┼╝e taka osoba zg┼éosi ch─Ö─ç 3 dni robocze przed terminem egzaminu. Niestety nie obejmuje to egzaminu teoretycznego, a jedynie cz─Ö┼Ť─ç praktyczn─ů.

PJM a WCAG

┬áJe┼Ťli zale┼╝y ci na dotarciu do os├│b g┼éuchych, nale┼╝y spe┼éni─ç kryteria poziomu AA standardu WCAG, aby zagwarantowa─ç sobie zrozumienie. Je┼Ťli nie wiesz, czym jest WCAG, zach─Öcamy Ci─Ö do przeczytania artyku┼éu na naszej stronie, dotycz─ůcym tego zagadnienia.

Konkretne wymagania WCAG, kt├│re powsta┼éy z my┼Ťl─ů o g┼éuchych to mi─Ödzy innymi zapewnienie t┼éumaczenia w j─Özyku migowym dla wszystkich nagra┼ä audio przez wykwalifikowanych t┼éumaczy, czyli takich, kt├│rzy posiadaj─ů wykszta┼écenie zawodowe uprawniaj─ůce go do wykonywania pracy t┼éumacza oraz posiada niezb─Ödne do┼Ťwiadczenie lub praktyki. T┼éumaczenie musi by─ç odpowiednio zsynchronizowane z obrazem. Sam t┼éumacz musi r├│wnie┼╝ zachowa─ç odpowiednie proporcje wzgl─Ödem reszty obrazu, aby zapewni─ç dobr─ů widoczno┼Ť─ç gest├│w i mimiki. Przy proporcjach ekranu 16:9 nale┼╝y zachowa─ç co najmniej proporcj─Ö 1/12. Praktyczniejszym rozwi─ůzaniem jest jednak ÔůŤ przy proporcjach 4:3 , gdy┼╝ zapewnia lepsz─ů wyra┼║no┼Ť─ç ruch├│w. T┼éumacz ubrany jest na czarno i widnieje zazwyczaj na czarnym lub szarym tle, co sprawia, ┼╝e ka┼╝dy ruch jest wyra┼║ny
i czytelny. Dodatkowo, je┼Ťli kolejno┼Ť─ç, w jakiej przedstawiona jest tre┼Ť─ç, ma znaczenie dla zrozumienia tre┼Ťci, to prawid┼éowa kolejno┼Ť─ç odczytu musi zosta─ç zachowana, aby zachowa─ç sens oraz zrozumia┼éo┼Ť─ç. Warto tak┼╝e wzbogaci─ç takie nagranie o napisy, dla os├│b s┼éabo s┼éysz─ůcych, kt├│re nie znaj─ů PJM, aby r├│wnie┼╝ i one mog┼éy uzyska─ç dost─Öp do tre┼Ťci. Pami─Ötaj tak┼╝e, aby nie doprowadzi─ç do sprzeczno┼Ťci mi─Ödzy t┼éumaczeniem PJM a pozosta┼éymi wytycznymi poziomu AA WCAG. Na przyk┼éad, aby t┼éumacz migowy nie uniemo┼╝liwia┼é prawid┼éowego wy┼Ťwietlania napis├│w. Nale┼╝y pami─Öta─ç o rzetelnym wype┼énianiu standard├│w WCAG. Mo┼╝na je znale┼║─ç w Ustawie z dnia
4 kwietnia 2019 r. o dost─Öpno┼Ťci cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiot├│w publicznych.

 

Jak przygotować tłumaczenie PJM?

 

Kiedy tworzymy t┼éumaczenie na j─Özyk migowy, warto pami─Öta─ç o kilku istotnych kwestiach. Je┼Ťli dany film ma wersj─Ö z PJM, wa┼╝ne jest, aby oznaczy─ç to specjalnym do tego znakiem, aby osoby g┼éuche mog┼éy zauwa┼╝y─ç, ┼╝e maj─ů one szans─Ö na obejrzenie filmu w swoim j─Özyku.

Warto si─Ö r├│wnie┼╝ zastanowi─ç nad wygl─ůdem┬á okna t┼éumacza. T┼éumacz mo┼╝e znajdowa─ç si─Ö
w rogu ekranu, b─Öd─ůc uzupe┼énieniem dla dziej─ůcej si─Ö akcji. Mo┼╝e tak┼╝e wype┼énia─ç ca┼éy ekran albo by─ç wy┼Ťwietlany w osobnym oknie znajduj─ůcym si─Ö obok. Wszystko zale┼╝y od tego, jaki chcemy uzyska─ç efekt.

Istotna jest tak┼╝e selekcja materia┼éu ze wzgl─Ödu na to, i┼╝ G┼éusi mog─ů nie zrozumie─ç pewnych zawi┼éych sformu┼éowa┼ä. Nale┼╝y prze┼Ťledzi─ç tekst i odpowiednio dobra─ç tre┼Ťci tak, aby m├│c przekaza─ç to samo w prostszej wersji. Nie ma jednak jednej regu┼éy definiuj─ůcej, w jaki spos├│b wybiera─ç materia┼éy do t┼éumacze┼ä. To zale┼╝y od wielu czynnik├│w takich jak wiek odbiorc├│w, tre┼Ť─ç wideo, czy grupa docelowa.

Ale oczywi┼Ťcie najwa┼╝niejszy w ca┼éym t┼éumaczeniu jest t┼éumacz. Mo┼╝na takowego zatrudni─ç
w specjalnej organizacji zatrudniaj─ůcej ludzi bieg┼éych w PJM czy SJM. Jest tak┼╝e wiele instytucji zrzeszaj─ůcych t┼éumaczy j─Özyka migowego. Mo┼╝na si─Ö z nimi skontaktowa─ç w celu zarezerwowania t┼éumacza na okre┼Ťlony termin i wykonania t┼éumaczenia. Najistotniejsze, co musisz przy tym wiedzie─ç, to to, jakie informacje przekaza─ç t┼éumaczowi, aby m├│g┼é si─Ö on prawid┼éowo przygotowa─ç. Przede wszystkim, jaki b─Ödzie charakter t┼éumaczonego wydarzenia. Czy b─Ödzie to szkolenie, czy konferencja, a mo┼╝e wyk┼éad? Tematyka tak┼╝e jest istotna, poniewa┼╝ t┼éumacz potrzebuje przypomnie─ç sobie specjalistyczne s┼éownictwo na przyk┼éad medyczne lub s─ůdownicze. Trzeba przy tym dostarczy─ç odpowiednie materia┼éy dotycz─ůce wydarzenia. Mo┼╝e to by─ç na przyk┼éad scenariusz. Oczekiwania wobec stroju t┼éumacza r├│wnie┼╝ maj─ů znaczenie ze wzgl─Ödu na t┼éo, na jakim b─Ödzie wyst─Öpowa┼é. Przewa┼╝nie jest to czarny str├│j, dzi─Öki kt├│remu lepiej wida─ç r─Öce oraz twarz. T┼éo r├│wnie┼╝ mo┼╝e by─ç czarne, ale r├│wnie┼╝ mo┼╝e to by─ç green screen. Istnieje tak┼╝e opcja,
aby t┼éumaczenie zosta┼éo nagrane zdalnie, a nie stacjonarnie, jednak taka mo┼╝liwo┼Ť─ç zale┼╝y od organizacji zrzeszaj─ůcej t┼éumaczy, wi─Öc nale┼╝y j─ů indywidualnie uzgodni─ç. Warto tak┼╝e wiedzie─ç,
┼╝e t┼éumacze nie zawsze podejmuj─ů si─Ö t┼éumaczenia tre┼Ťci politycznych lub religijnych, poniewa┼╝ nie chc─ů osobi┼Ťcie anga┼╝owa─ç si─Ö w pogl─ůdy polityczne innych os├│b i mog─ů nie by─ç sk┼éonne do t┼éumaczenia rzeczy kontrowersyjnych, dlatego nale┼╝y takie rzeczy uzgodni─ç indywidualnie
z t┼éumaczem przed zatrudnieniem. W tym wszystkim nie zapominaj tak┼╝e o przekazaniu podstawowych informacji jak godzina spotkania, czas pracy, czy pokrycie wynagrodzenia. Upewnij si─Ö tak┼╝e co do wykszta┼écenia i kompetencji zatrudnionej przez ciebie osoby. Musi ona posiada─ç potwierdzenie wykszta┼écenia zawodowego. Najlepiej te┼╝, gdy nale┼╝y do organizacji zrzeszaj─ůcej t┼éumaczy, poniewa┼╝ gwarantuje to jako┼Ťciowe i rzetelne wykonanie t┼éumaczenia. Osoba taka musi te┼╝ posiada─ç odpowiedni certyfikat. Jest ich kilka rodzaj├│w. R├│┼╝ni─ů si─Ö one typem (PJM, SJM, SKOGN) oraz poziomem zaawansowania.

.┬á W trakcie wydarzenia za┼Ť, je┼Ťli planujesz wykona─ç do niego t┼éumaczenie PJM, pilnuj, aby m├│wi┼éa tylko jedna osoba na raz, poniewa┼╝ t┼éumacz nie b─Ödzie w stanie przet┼éumaczy─ç dw├│ch wypowiedzi jednocze┼Ťnie oraz aby t┼éumacz mia┼é czas na doko┼äczenie t┼éumaczenia fragmentu wypowiedzi jednego rozm├│wcy przed rozpocz─Öciem t┼éumaczenia wypowiedzi drugiego rozm├│wcy. Nagrywaj─ůc t┼éumaczenie, zadbaj o odpowiedni─ů widoczno┼Ť─ç, ostro┼Ť─ç, czy o┼Ťwietlenie.

Po wszystkim, je┼Ťli masz tak─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç, popro┼Ť o feedback osoby g┼éuche. Dowiedz si─Ö, jak oceniaj─ů t┼éumaczenie, czy by┼éo ono poprawne, czy mo┼╝e co┼Ť wymaga zmiany. B─Ödzie to cenne zar├│wno dla ciebie, poniewa┼╝ b─Ödziesz m├│g┼é tworzy─ç wydarzenia i t┼éumaczenia do nich coraz lepszej jako┼Ťci, jak i dla t┼éumacza, kt├│ry b─Ödzie m├│g┼é si─Ö rozwija─ç w swoim fachu. Nie ma nic cenniejszego ni┼╝ konstruktywna opinia lub krytyka.

Ale oczywi┼Ťcie najbardziej na tym wszystkim skorzystaj─ů G┼éusi, kt├│rym dane b─Ödzie prze┼╝ywa─ç wydarzenia wraz z innymi.