U艂atwienia dost臋pu

Audiodeskrypcja- nadaj g艂os obrazom i d藕wi臋kom 馃攰

Czym jest audiodeskrypcja ?

Audiodeskrypcja聽to聽opis tre艣ci wizualnych przekazywany drog膮 s艂uchow膮 w postaci werbalnej, umo偶liwiaj膮cy niewidomym lub s艂abowidz膮cym odbi贸r film贸w, przedstawie艅 teatralnych, sztuk plastycznych oraz wszelkich innych przekaz贸w wizualnych. Audiodeskrypcja jest nazywana r贸wnie偶聽opisem wideo聽lub聽opisow膮 narracj膮.

63 840x420

Odbiorcy audiodeskrypcji

Szacuje si臋, 偶e na 艣wiecie mniejsze lub wi臋ksze聽problemy ze wzrokiem聽mo偶e mie膰 nawet 20% populacji. To oko艂o聽1,6 miliarda ludzi. Najwi臋cej takich os贸b 偶yje w po艂udniowej cz臋艣ci Azji. Wed艂ug danych Europejskiego Zwi膮zku Niewidomych, w Europie liczba ta si臋ga ju偶 30%. Niestety w Polsce brakuje dok艂adnych danych. Pomocny mo偶e by膰 tu聽Polski Zwi膮zek Niewidomych, kt贸ry zrzesza oko艂o聽70 tysi臋cy cz艂onk贸w, z czego 45000 ca艂kowicie niewidomych. Zdecydowana wi臋kszo艣膰 straci艂a sw贸j wzrok w trakcie 偶ycia, a nie od urodzenia. Cz艂onkostwem w PZN legitymuj膮 si臋 nie tylko osoby o znacznej niepe艂nosprawno艣ci wzrokowej, ale r贸wnie偶 te w stopniu umiarkowanym. Raport PZN oparty na danych GUS m贸wi, 偶e a偶聽2 796 700 os贸b聽mia艂o w 2014 r. uszkodzenia i聽choroby narz膮du wzroku聽(GUS, 鈥濻tan zdrowia ludno艣ci Polski w 2014 r.鈥), cho膰 znaczn膮 wi臋kszo艣膰 stanowi膮 osoby starsze. Za to 40% m艂odzie偶y podlega korekcji okularowej.
Przyczyn takich a nie innych danych doszukuje si臋 w post臋pie cywilizacyjnym. Oznacza to, 偶e os贸b maj膮cych problemy ze wzrokiem jest wiele i mo偶e ich przybywa膰, gdy偶 pomimo post臋pu medycyny, prognozy na przysz艂o艣膰 nie przewiduj膮 poprawy tego stanu. Mimo i偶 wiele schorze艅 mo偶na leczy膰, cz臋艣ci z nich, kt贸re s膮 niepe艂nosprawno艣ciami, nie da si臋 wyleczy膰 lub jest jest to bardzo trudne i drogie. Pokazuje to, 偶e聽tworzenie audiodeskrypcji jest wielu ludziom potrzebne, poniewa偶 umo偶liwia im聽dost臋p do wielu tre艣ci bez wzgl臋du na stan zdrowia. Mog膮 z nich korzysta膰 nie tylko Niewidomi, ale r贸wnie偶 ludzie pozbawieni wzroku tymczasowo, na przyk艂ad po operacji oka. Jednak偶e, co r贸wnie偶 jest ciekawe,聽wiele zdrowych os贸b u偶ywa audiodeskrypcji w podobny spos贸b co audiobook贸w. Podczas gotowania obiadu, jazdy samochodem, albo biegania, zamiast s艂ucha膰 dobrej ksi膮偶ki mo偶na s艂ucha膰 dobrego filmu. I o dziwo, pomimo braku do艣wiadcze艅 wizualnych, zdaje to egzamin. Takich film贸w mo偶na szuka膰 na dedykowanych stronach internetowych, jak na przyk艂ad聽www.adapter.pl聽. Aby w艂膮czy膰 audiodeskrypcj臋 w takim filmie, nale偶y nacisn膮膰 odpowiedni przycisk. Niestety nie ma jednego, ustandaryzowanego wygl膮du takiego guzika, jednak mo偶na szuka膰聽ikony, na kt贸rej znajduje si臋 napis ,,AD鈥.

Co zawiera audiodeskrypcja ?

Audiodeskrypcja w filmie czy serialu nie jest przerobieniem takiego dzie艂a na ksi膮偶k臋, kt贸r膮 mo偶na czyta膰 jak audiobook. To prawda, 偶e tworzenie audiodeskrypcji filmowych polega g艂贸wnie na聽dodaniu opis贸w w przerwie mi臋dzy dialogami. Ale nie zawiera on wielu element贸w charakterystycznych dla opis贸w spotykanych w ksi膮偶kach. Opis w audiodeskrypcji聽nie wype艂nia ka偶dej dost臋pnej przerwy,聽nie przedstawia motywacji ani zamiar贸w聽przedstawionej w filmie postaci oraz聽nie charakteryzuje znanych d藕wi臋k贸w. Pozwala w ten spos贸b niewidomym i s艂abowidz膮cym widzom us艂ysze膰 emocje w g艂osach aktor贸w, ws艂ucha膰 si臋 w t艂o obrazu i 艣cie偶k臋 d藕wi臋kow膮. S艂uchacz dochodzi dzi臋ki temu do pewnych wniosk贸w lub odczu膰 bardzo podobn膮 drog膮, co zwyk艂y widz. Zatem co zawieraj膮 opisy dodawane do audiodeskrypcji? S膮 to czysto聽wizualne elementy kompozycji聽obrazu filmowego jak scenografia, kostiumy, inscenizacja, gesty aktor贸w, czy 艣wiat艂a i kolory. Tych rzeczy osoby nie ogl膮daj膮ce obrazu nie s膮 w stanie zobaczy膰, wi臋c ich opis jest konieczny. W reszt臋 pozwala si臋 po prostu wczu膰 widzowi, aby wzbudzi膰 w nim naturalne emocje. Takie same zasady tycz膮 si臋 r贸wnie偶 przedstawie艅 teatralnych czy operowych.

Gdzie u偶ywa si臋 audiodeskrypcji ?

Audiodeskrypcje s膮 r贸wnie偶 spotykane w innych miejscach, gdzie mo偶na do艣wiadcza膰 przedmiot贸w wizualnych. Takimi miejscami s膮聽galerie i muzea. Wyst臋puj膮聽przewodniki audio, do kt贸rego s膮 do艂膮czane audiodeskrypcje w postaci plik贸w audio. Opisy takie rzecz jasna r贸偶ni膮 si臋 od tych spotykanych w audiodeskrypcjach filmowych. Tworzone s膮 one聽od og贸艂u do szczeg贸艂u, w spos贸b ci膮g艂y, linearny, tak by osoba niewidoma 艂atwo mog艂a po艂膮czy膰 ze sob膮 kolejne, przedstawiane jej elementy obrazu, kt贸re na ko艅cu tworz膮 wsp贸ln膮 ca艂o艣膰 jako jedno dzie艂o sztuki. Przyk艂adem muzeum, kt贸re jest przyjazne osobom niewidomym jest聽Muzeum Powstania Warszawskiego, w kt贸rym mo偶na spotka膰 audioprzewodniki, poczt贸wki d藕wi臋kowe, teksty napisane alfabetem brajla lub drukiem wypuk艂ym oraz inne materia艂y wspomagaj膮ce. Wystawa powsta艂a w ramach projektu Muzeum聽“Poza Cisz膮 i Ciemno艣ci膮“, organizowanego przez Fundacj臋 Dzieciom “Zd膮偶y膰 z pomoc膮” we wsp贸艂pracy z Muzeum Powstania Warszawskiego oraz Polskim Zwi膮zkiem Niewidomych. Aby rozpocz膮膰 zwiedzanie, wystarczy 偶e osoba niewidoma poinformuje Muzeum dzie艅 przed przybyciem o zamiarze zwiedzania. Wtedy b臋dzie mog艂a porusza膰 si臋 po obiekcie wraz z przewodnikiem przeszkolonym w kontaktach z osobami niewidomymi i znaj膮cym ich potrzeby.

W艣r贸d os贸b niewidomych nie brakuje te偶 fan贸w sportu. Zadbano i o nich i stworzono specjalny typ聽audiodeskrypcji wydarze艅 sportowych. Jest to 艣wietny przyk艂ad tego, jak robi si臋 audiodeskrypcj臋聽na 偶ywo. Tworzy si臋 j膮 w spos贸b podobny, do tego co robi zwyk艂y komentator. R贸偶nica polega na dok艂adnym okre艣leniu pozycji pi艂karzy, lokalizacji akcji i bior膮cych w niej udzia艂 uczestnik贸w, czy po艂o偶eniu pi艂ki. Przedstawia si臋 r贸wnie偶 s艂uchaczom opis trybun i tego, co si臋 na nich dzieje oraz wielokrotnie powtarza si臋 bie偶膮cy wynik spotkania.聽Pierwsza taka audiodeskrypcja w Polsce odby艂a si臋 17 pa藕dziernika 2007聽roku podczas meczu pi艂ki no偶nej pomi臋dzy Jagielloni膮 Bia艂ystok a Zag艂臋biem Lubin, rozegranym w Bia艂ymstoku.聽Audiodeskrypcje s膮 robione do dzi艣 i ostatnie EURO 2020 r贸wnie偶 posiada艂o pe艂n膮 wersj臋 z audiodeksprycj膮.

Audiodeskrypcja jest r贸wnie偶 szeroko wykorzystywana przy聽terapii os贸b niewidomych, g艂贸wnie w聽tyflologopedii, czyli聽kszta艂towaniu mowy u os贸b niewidomych. Osoby takie w ko艅cu nie mog膮 czyta膰 ksi膮偶ek i ogl膮da膰 film贸w w tradycyjny spos贸b, wi臋c potrzebuj膮 substytutu w postaci audiodeskrypcji takich dzie艂.

Istnieje tak偶e specjalne urz膮dzenie dla os贸b z dysfunkcjami zwane聽P臋tl膮 Indukcyjn膮.聽Jest to urz膮dzenie dedykowane聽dla os贸b z aparatem s艂uchowym, u艂atwiaj膮ce komunikacj臋 w trudnych warunkach, gdzie jest g艂o艣no. Znajduje si臋 ona w wi臋kszo艣ci miejsc publicznych, jak autobusy, dworce kolejowe, lotniska, czy urz臋dy. Zaletami p臋tli jest to, 偶e mo偶e jej u偶ywa膰 kilka os贸b jednocze艣nie, przesy艂a ona czysty i wyra藕ny d藕wi臋k z mikrofon贸w oraz dostosowuje si臋 do ka偶dej indywidualnej osoby, powielaj膮c osobiste ustawienia z aparatu s艂uchowego danej osoby. Pomaga ona r贸wnie偶 w ods艂uchiwaniu audiodeskrypcji w trudnych warunkach, na przyk艂ad osobom starszym, kt贸re ju偶 nie widz膮 i nie s艂ysz膮 najlepiej.

Rodzaje audiodeskrypcji

Rodzaje audiodeskrypcji zale偶膮 od tego, w jaki spos贸b s膮 udost臋pnione. Mo偶e ona przybiera膰 form臋聽osobnej 艣cie偶ki d藕wi臋kowej, kt贸r膮 mo偶na dowolnie聽w艂膮czy膰 i wy艂膮czy膰, zmieniaj膮c j膮 z oryginaln膮. Opcja taka jest dost臋pna dla zainteresowanych i mog膮 z niej skorzysta膰 w ka偶dej chwili, jednocze艣nie zachowuj膮c dost臋p do oryginalnej wersji filmu. Ale mo偶na te偶 poprowadzi膰 narracj臋 tak膮 sam膮 dla wszystkich widz贸w. W takim wypadku prowadzony przez lektora lub prowadz膮cego film jest przedstawiany w postaci聽audiodeskrypcji dla ka偶dego widza聽bez mo偶liwo艣ci wyboru. Za to opisy dzie艂 niefilmowych, jak obrazy albo rze藕by mog膮 by膰 czytane r贸wnie偶 przez聽lektora, jednak偶e muzea czy galerie decyduj膮 si臋 cz臋艣ciej na skorzystanie z opcji聽czytania przez automat, gdy偶 jest to ta艅sze i prostsze do zrealizowania, dzi臋ki czemu wzrasta powszechno艣膰 takich audiodeskrypcji.

Jak zrobi膰 audiodeskrypcj臋 ?

Przy tworzeniu audiodeskrypcji pomocny jest聽program. Mo偶na pr贸bowa膰 z艂o偶y膰 tak膮 r臋cznie na zwyk艂ym programie do monta偶u, jednak lepiej jest u偶ywa膰 dedykowanej do tego aplikacji. Jednym z popularniejszych takich soft贸w jest darmowy聽YouDescribe, umo偶liwiaj膮cy聽tworzenie automatycznych audiodeskrypcji聽do filmik贸w na Youtube. Dzia艂a on na zasadzie wykrywania cichych, niedialogowych moment贸w filmu, okre艣lania akcji w takim momencie i przygotowywanie opis贸w, przypisuj膮c je od razu do danej chwili. Nast臋pnie dograna 艣cie偶ka opisowa 艂膮czy si臋 w programie z w艂a艣ciwym filmikiem. Program charakteryzuje si臋 spor膮 skuteczno艣ci膮, ale聽warto kontrolowa膰 tekst i poddawa膰 go ewentualnej konieczno艣ci korekty.

Ale mo偶na r贸wnie偶 tworzy膰聽audiodeskrypcje na 偶ywo. Robi si臋 tak chocia偶by w teatrach. Zajmuj膮 si臋 tym profesjonali艣ci, zwani z angielskiego聽Audiodescribers.聽W wi臋kszych teatrach maj膮 oni specjalny聽pok贸j pe艂ni膮cy rol臋 studia, z kt贸rego ogl膮daj膮 spektakl i na bie偶膮co tworz膮 audiodeskrypcj臋. W mniejszych teatrach Audiodescriber siedzi wraz z widowni膮 i dzi臋ki specjalnemu mikrofonowi zakrywaj膮cego ca艂e usta i zatrzymuj膮cego ha艂as z zewn膮trz, mog膮 oni tworzy膰 opisy dobrej jako艣ci.

Podsumowanie

Audiodeksprycje to przede wszystkim pomoc dla tych, kt贸rzy przez swoje przypad艂o艣ci mog膮 czu膰 si臋 wykluczeni. Zapewnienie聽r贸wnego dost臋pu聽do tre艣ci i r贸wnie szcz臋艣liwego 偶ycia dla wszystkich to idea艂y, kt贸re przys艂uguj膮 powstaniu audiodeskrypcji. Jednak nie jest to tylko pomoc, ale te偶 innowacyjna technologia, kt贸ra dzi臋ki du偶emu zapotrzebowaniu, jest ci膮gle rozwijana i ulepszana, aby mog艂a s艂u偶y膰 jak najwi臋kszej liczbie os贸b i dostarcza膰 jak najlepszych wra偶e艅.

WERSJA D殴WI臉KOWA

WERSJA W J臉ZYKU MIGOWYM

error: Content is protected !!